Open Source Science
Wetenschap zou voorop moeten lopen met veel vooruitstrevende ideeën. Ideeën waar de rest van de wereld jaren later dan achteraan ‘hobbelt’ en geleidelijk in het dagelijkse (zaken)leven weet te integreren. Wat betreft het delen van kennis en informatie loopt de wetenschap echter ver achter op de vele open source communities. Maar ook voor de wetenschap is er hoop, op naar ‘Open Source Science‘.
Mensen buiten het wetenschappelijke circuit gaan er vaak (niet geheel onlogisch) vanuit dat het delen van kennis gemeengoed is onder wetenschappers. Het gaat tenslotte om het vergaren, delen en verspreiden van kennis nietwaar? Helaas is de praktijk vaak anders.
Op internet zit wetenschappelijke kennis vaak verscholen achter subscriptions/logins en kan niet openlijk gedeeld worden. Nu zou één enkele site met een bepaalde fee niet erg zijn (de site moet tenslotte ook onderhouden worden) maar de artikelen zijn erg verspreid en het beoordelen van de kwaliteit gaat voorafgaand aan het lezen van een compleet artikel erg lastig. Als student/onderzoeker heb je gewoonweg niet de middelen om voor al die sites toegang te betalen. Universiteiten gaan gelukkig vaak collectieve abonnementen aan met dergelijke sites om de informatie te ontsluiten voor de medewerkers van de Universiteit, maar het blijft behelpen. Wanneer verschijnt er een WikiScience?
Naast het punt dat veel ontdekkingen gepatenteerd worden is het als wetenschapper ook erg lastig onderzoek doen doordat het copyright van gepubliceerde wetenschappelijk artikelen vaak in handen komt van één tijdschrift. Vrije verspreiding kan en mag hierdoor dus ook niet. Het hele systeem van indienen van artikelen voor publicatie is bij veel tijdschriften ook erg traag: een onderzoek dat vandaag in 2008 wordt afgerond en pas in 2011 gepubliceerd wordt zal zeker niet tot de uitzonderingen behoren. Dat is wel wat anders dan gister een bug ontdekken, vandaag het probleem oplossen en morgen die oplossing delen met miljoenen internetgebruikers.
Natuurlijk weten we dat de informatie op Wikipedia is niet altijd even betrouwbaar en wetenschappelijk verantwoord is. Ook is het oplossen van een software bug wel wat anders dan het oplossen van een wetenschappelijk probleem of het schrijven van een artikel daarover. De analogie is echter wel duidelijk denk ik.
Het systeem en het idee achter open source projecten zoals Wikipedia is volwassener dan de huidige stand van informatiedeling in de wetenschap. Gelukkig zijn er projecten die, met open source als voorbeeld, voor verandering proberen te zorgen.
Science 2.0
Volledig online, volledig open en vol wetenschappelijke artikelen. Jounal of Vision is een wetenschappelijk jounal gericht op de visuele waarneming. De website geeft toegang tot de artikelen zonder dat er een login voor nodig is. Alle artikelen krijgen voorafgaand aan plaatsing peer-reviews om de kwaliteit te beoordelen en het proces van indienen tot en met plaatsing duurt slechts 3 maanden.
Ook voor specifieke maatschappelijke problemen kan er op een open manier samengewerkt worden aan een oplossing. Een voorbeeld daarvan is Cquestrate: hier wordt op een ‘open source’ manier een oplossing gezocht voor klimaatveranderingen. Van de website:
We are developing this project in an open source way. There are no patents involved in this process and that is the way we want to keep it. We are opening it up to everyone so that we can draw on the expertise of people who can help us to transform the idea from concept to reality.
Open source has been successfully used to develop Wikipedia and software such as Linux. As far as we are aware this is the first time it has been used to try to tackle an issue such as climate change.
Het zal nog wel een tijdje duren voordat de open source gedachte mainstream zal worden in de wetenschap. Laten we tot die tijd gewoon doorgaan met het geven van het goede voorbeeld, dan kan de wetenschap nog eens wat van ons leren.
Meer hierover is ook te lezen in ‘Open Source Science: A New Model for Innovation‘
24 July, 2008 op 12:18:45
[...] Open Source Science [...]